Mut Vitz, 4 de agosto

berg mut vitz

Mut Vitz klinkt een beetje als Duits, maar het is Tzotzil, één van de talen die in Chiapas gesproken worden. Mut Vitz is een hoge berg in het hartje van Los Altos, het gebergte van Chiapas, en Mut Vitz betekent voor de Tzotziles, de inheemse bevolking hier, al eeuwenlang zoveel als Cerro de Pajaro, Vogelberg. Hun voorouders vierden in oktober en november de aankomst van duizenden trekvogels uit het noorden.

Maar Mut Vitz is ook de naam van een Zapatistische koffiecoöperatieve met op de dag van vandaag 634 leden die koffie verbouwen in een 32 dorpen, verenigd in de 7 municipios in het Zapatistisch gebied van Los Altos. Chenalhó, San Andrés, Bochil, Jitotol, San Juan de la Libertad en Simojovel. Deze koffie wordt onder andere door het Voko in het Anarchistisch Centrum in Gent verkocht en komt via de Duitse coöperatieve Café Libertad het land binnen.

gebouwen mut vitz

Ik bezocht hun kleine secretariaat in La Estaccion, een onooglijk klein dorpje hoog in de bergen met zich op de Vogelberg. Aan het woord is Ricardo Perez Perez, dit jaar de tesorero de la sociedad, de penningmeester van Mut Vitz.

ricardo perez perez

Ricardo : Tien jaar geleden kregen de kleine koffieboeren slechts 2 Mexicaanse pesos voor een kilo koffie van de “coyotes”, zo noemen de koffieboeren de tussenhandelaren die hun koffie komen opkopen. De coyotes maken over het algemeen veel meer winst met het doorverkopen van de koffie, dan de boeren zelf. Je begrijpt waarom we die mensen hier coyotes noemen… Maar vandaag krijgen de koffieboeren van Mut Vitz echter 23 pesos per kilo, want twee jaar na de Zapatistische opstand in 1994, staken vele kleine Zapatistische koffieboeren hun hoofden samen om te discussiëren over de oprichting van een koffiecoöperatieve. In 1997 was Mut Vitz een feit met een duizendtal aangesloten leden.

Ik dacht dat er nu minder dan duizend leden waren?

Ricardo : Dat klopt. In het eerste jaar al verlieten heel veel mensen de coöperatieve. Waarom? Wij hadden geen kopers. Waarom zouden mensen lidgeld afstaan aan de coöperatieve als de coöperatieve niets kan verkopen? De eerste koper kwam uit de Verenigde Staten, maar hij kocht maar 125 zakken koffie, en in elke zak zit maar 70 kilo, dus dat is maar zo’n 8750 kilo. Daar kunnen geen 1000 mensen van leven. Maar Kerry Appel, dat is zijn naam, zei ons dat hij een volgend jaar meer zou proberen af te nemen en dat hij ook zou proberen in andere landen contacten te leggen. Het volgende jaar kwam hij 250 zakken bestellen, en hij gaf ons ook wat nieuwe contacten in de VS en Europa. En sindsdien verkochten we elk jaar een beetje meer. Op dit moment zijn er een zevenhonderdtal aangesloten koffieboeren die elk tussen de 50 en de 1000 kilo aan het collectief leveren.

Alle leden zijn Zapatisten?

Ricardo : Daar zijn we duidelijk in. Allemaal. Mensen die niet meestappen in onze strijd kunnen geen deel uitmaken van ons collectief.

En jullie koffie is biologisch?

Ricardo : Meer dan 10, 15 jaar geleden werden ook hier chemische producten gebruikt. Eerst kregen we ze gratis en het eerste jaar hadden we een mooie oogst, maar al gauw moesten we ze betalen en de prijs ervan bleef maar stijgen. Degenen die bleven kopen om zoveel mogelijk koffie te hebben, hadden wat later gronden die niets meer opbrachten. Hun land was dood. Het product werkte maar een paar jaar. Ook de mais wilde er niet meer groeien.
Daarom zijn we al lang geleden overgeschakeld. We helpen de boeren om kompost te maken en er is het onafhankelijk organisme Certimex dat komt controleren. Ook de velden in de omtrek moeten vrij zijn van chemische producten. Nu is onze grond weer beter.

Hoeveel koffie verkopen jullie nu?

Ricardo : Op dit moment 9 containers per jaar. En een container bevat ongeveer 250 zakken, dus 17500 kilo. Alles gaat naar de VS en naar Europa. In Europa leveren we in Duitsland, in Frankrijk en in Italië, Zwitserland en Spanje. Wij regelen zelf het transport naar Veracruz en vandaaruit gaat de koffie de oceaan over. Maar we zouden eigenlijk meer kunnen verkopen. Er is meer potentieel en het zou nog meer mensen ten goede komen.

En jullie verkopen niets in Mexico zelf?

Ricardo : een beetje. De koffie die niet goed genoeg is voor de export verkopen we hier. Koffie van iets mindere kwaliteit. Maar we hebben niet veel binnenlandse contacten. En de coyotes domineren de markt. In Europa wordt ook meer koffie gedronken, denk ik.

Als wij in Europa ongeveer per jaar gemiddeld meer dan 10 kilo koffie per persoon consumeren, dan is dat in Mexico nog geen kilo per persoon, en daarenboven wordt hier van die slechte import Nestlé oploskoffie gedronken, terwijl de koffieplantage op een steenworp ligt.

bodega mut vitz

Ricardo : Wij ondervinden nu ook nieuwe problemen. Sinds kort betalen de coyotes opeens 30 pesos voor een kilo koffie en dat is meer dan de 23 pesos die wij aan onze boeren kunnen betalen. Zij zeggen dat de koffieprijs gestegen is, maar wij weten daar niets van. We denken dat ze met de hulp van de regering onze onafhankelijke Zapatistische collectieven willen kapot krijgen. We vroegen aan onze compañeros in Europa of het waar is dat de koffieprijs steeg, maar we wachten nog op antwoord. Als het waar is, dan zou de prijs van onze koffie ook moeten stijgen, want anders gaan we binnenkort de dieperik in.

Enige tijd en zoektochten op het internet later, vond ik tot mijn verbazing dat de koffieprijs onlangs inderdaad na een historisch dieptepunt tot 70% gestegen is! Blijkbaar zijn vele Afrikaanse producenten onlangs definitief op andere teelten overgeschakeld, omdat ze niet meer van de enorm lage prijzen konden rondkomen. Maar op hetzelfde moment blijft de consumptie van koffie wereldwijd stijgen. Aangezien op dit ogenblik de vraag groter zou zijn dan het aanbod en ook gezien het feit dat dit aanbod niet van de éne dag op de andere hieraan beantwoorden kan (een koffieplant heeft minimum 5 jaar nodig voor hij opbrengt), zijn speculanten wereldwijd beginnen inzetten op koffie met een enorme stijging tot gevolg. Het is echter hoogst onwaarschijnlijk dat de coyotes deze informatie zomaar zouden geven aan de boeren (zij hebben er immers belang bij om aan een zo laag mogelijke prijs op te kopen), het is veel waarschijnlijker dat de regering haar kans schoon ziet om te profiteren van deze gelegenheid om met de hulp van de coyotes de Zapatistische collectieven onder druk te zetten. Daarom lijkt het nu heel belangrijk dat de solidariteitsgroepen in Europa de koffie ook duurder verkopen om de Zapatistische collectieven overlevingskansen te bieden.

Ondervinden jullie veel dreiging van het leger of paramilitaire groepen in deze regio?

Ricardo : Nu is het beter, maar in het verleden, ja, er zijn al verschillende doden geteld, mensen die ‘s nachts verdwijnen, altijd compa’s (Zapatisten). Maar nu is het beter. Wel laat het leger nooit na ons vier of vijf keer te controleren als we de koffie naar San Cristobal vervoeren. Daar verliezen we altijd heel veel tijd mee. Ze hebben hier controleposten overal in de omtrek.

legerpost

Een laatste vraag. Subcommandante Marcos liet onlangs op de gekende ironische toon weten dat de Zapatisten koffie zullen opsturen naar Europa om de sociale bewegingen daar te helpen in hun strijd. Zal het EZLN jullie hiervoor dan betalen of gaan jullie als collectief een deel van jullie koffie afstaan uit solidariteit met het noorden?

Ricardo : Wij weten nog van niets.

Nog een boodschap voor de sociale bewegingen in het noorden?

Ricardo : Veel koffie van Mut Vitz blijven drinken.

koffiezak mut vitz

One Response to “Mut Vitz, 4 de agosto”

  1. wim van gotha Says:

    dag pieter,

    ik ga trachten mee te werken aan een dag rond
    een Deense artiest komt spreken, performen ivm met banken
    dan is er een soort performance op de Kouter
    We gaan bij Victoria Deluxe ook iets doen rond De maya en de Zappatisten

    Zal nog contact leggen met Anarchistisch Centrum voor koffie

    Wim