Archive for January, 2006

La Paz, onderbuik van de Andes

Wednesday, January 4th, 2006

Om een idee te krijgen van de indrukwekkende stad La Paz moet je naar El Alto gaan, de immense stad die zich op het gure en koude Altiplano naast en hoog boven La Paz uitstrekt. En daar in El Alto kan je letterlijk naar de rand van het Altiplano lopen.
de rand

Dan kijk je over die rand en je ziet een vallei tussen de sneeuwtoppen van de Andes, in dit geval een enorme kom gevuld met bakstenen en lawaai: La Paz.

la paz

En dan kun je voetje voor voetje aan je afdaling beginnen. Een afdaling waarin je in het begin evenveel honden als mensen tegenkomt en wat later bijna evenveel mensen als bakstenen.

la paz2

Een uurtje vallend slenteren tot je dichterbij het centrum terechtkomt om er te verdrinken in het verkeer. Maar in La Paz zijn de straten niet alleen verkeersaders zoals bij ons, maar ook permanente markten, eet- en drinkhuizen, politieke discussiefora en doolhoven van jewelste.

la paz3

Straten waar alles, maar dan ook alles, behalve misschien straaljagers en watervallen, verkocht wordt. Er is zelfs een heksenmarkt waar je opgezette padden kan kopen om je te verzekeren van succes en rijkdom. En in deze heksenketel van koopwaar gistte ook de verkiezingsgekte. Maar op de dag van de verkiezingen, 18 december, was zowel de verkoop als het gebruik van alcohol verboden als elke vorm van gemotoriseerd verkeer. Dat resulteerde in straten die veel rustiger waren dan normaal. Gezien de vele hoogteverschillen in La Paz zal 18 december door veel jongeren herinnerd worden als dé feestdag van het jaar. Met een skatebord haal je in La Paz flinke snelheden en breek je gegarandeerd een paar records of je nek.

skate

El Alto, Teatro Trono

Wednesday, January 4th, 2006

meisjes

In Ciudad Satelite, een wijk van de immense stad El Alto die uitkijkt over de vallei van La Paz, bevindt zich een vreemd gebouw dat helemaal is opgetrokken uit recuperatiematerialen van oude koloniale woningen. Het is de zetel van de Comunidad de Productores de Arte (Compa), waarin naast theater (Teatro Trono) ook aan klassiek ballet, rock, acrobatiek, pottenbakken en fotografie gedaan wordt. Het gebouw herbergt ook een onafhankelijke cinema. Daarenboven bezitten ze een “teatro camión”, een vrachtwagen die zichzelf kan openvouwen tot een mobiel podium waarmee ze het hele land kunnen doortrekken.
Het culturele leven en de mogelijkheden voor jongeren zijn eerder schraal in Bolivia. Zeker voor de jongeren van El Alto, de armenstad die op 4000 meter hoogte boven La Paz uittorent. Maar dit El Alto blijkt een broeikas te zijn voor nieuwe initiatieven. Naast de enorme organisatiekracht van de plaatselijke sociale bewegingen die in staat zijn om bij protesten het lager gelegen en rijkere La Paz volledig lam te leggen, wordt er hier ook koortsachtig gezocht naar een herbevestiging van de heel eigen identiteit van de oorspronkelijke bewoners van de Andes, de Aymara en de Quecha, die door de rijkere latino-bevolking van Bolivia al eeuwen worden geminacht. De indigenas konden tot voor kort misschien wel rijker worden, maar politieke of culturele inspraak was niet voor hen weggelegd. Net zoals in bijvoorbeeld Guatemala het geval is, mogen ze wel fleurig op toeristische folders paraderen om het culturele kapitaal van Bolivia te representeren voor toeristen op zoek naar exotisme, maar daar houdt het dan ook bij op.
Iván Nogales, één van de verantwoordelijken, stelt dat Compa kunst van de uitgeslotenen maakt om het cliche te doorbreken dat schoonheid en kunst een privilege zouden zijn van de hogere klassen. En af en toe eens goed lachen met de stompzinnige ijdelheid van de macht, kan aan jongeren ook een gezond politiek bewustzijn meegeven. Hieronder wordt het eeuwenoude sprookje “De kleren van de keizer” opnieuw gespeeld op een marktplein van El Alto. De ijdele keizer merkt dat hij naakt voor zijn onderdanen staat.

kleren van de keizer

Het theaterwerk van Compa wordt flink beïnvloed door de theorieën van de Braziliaan Augusto Boal die door theatertechnieken de uitgeslotenen en onderdrukten (boeren zonder land, daklozen, huisvrouwen) bewust wilde maken van hun eigen positie, waardoor ze ook de strijd tegen die positie kunnen aangaan. De bedoeling van dit “theater der bevrijding” is om oplossingen te zoeken voor psychologische en politieke problemen. De inwendige onderdrukking is immers doorgaans veel invloedrijker dan de externe. De slaaf maakt de meester tot meester door slaafs slaaf te blijven.

theater

Tupiza in verkiezingskoorts

Tuesday, January 3rd, 2006

tupiza

Net voor de verkiezingen van de 18de december sloofden alle partijen zich nog een laatste maal uit in het versieren van de massa. De roze vlaggen hieronder zijn van de neoliberale partij MNR en deze partij hoopte in Tupiza zoveel mogelijk harten te veroveren door een reusachtige tombola te organiseren waarbij iedereen een klein cadeau’tje winnen kon… Maar gelukkig wist de ex-cocalero en Aymara Evo Morales een tijd later een overweldigende overwinning te behalen in de recente verkiezingsgeschiedenis van Bolivia en tekende hij met de overwinning van de MAS (Movimiento Al Socialismo) tevens zijn naam in de geschiedenisboeken van heel Amerika als de eerste Indigena-president van het hele continent! De politieke evoluties in Latijns-Amerika volgen zich alvast razend snel op en ze zijn tot nu toe ronduit veelbelovend. De bloedige inmenging die de VS gedurende decennia’s uitoefende in de binnenlandse politiek van vele Latijns-Amerikaanse landen krijgt steeds meer stevige politieke tegenstanders. En ook het economische uitbuitingsproject onder de vlag van de Vrije Markt door reuzen als Europa en de VS in de landen van het zuiden, krijgt iets meer tegenstand in verschillende landen van Zuid-Amerika.

de roze partij

Sociale bewegingen uit heel Bolivia sprongen een gat in de lucht met de overwinning van Evo Morales en hopen op snelle veranderingen. Bolivia is echter een straatarm land zonder mogelijkheden om zich heel onafhankelijk op te stellen, dus de verwachtingen zijn dat Evo Morales gedwongen zal worden tot een eerder pragmatische koers. Langs de andere kant geeft de revival van links in bijna heel Zuid-Amerika zijn hervormingsplannen wel vleugels. Maar op economisch vlak spreekt zijn partij bijvoorbeeld niet eens van socialisme, maar van een “Andes-kapitalisme”. Een klassiek staatssocialisme zou hier inderdaad de familiale informele economie van de kaart kunnen vegen en ongeveer 8 Bolivianen van de 10 leven daarvan!
Vele Bolivianen kiezen ervoor om Evo en MAS te steunen zonder zich een partijkaart te kopen. Men is razend enthousiast, maar, na zovele presidenten, ook voorzichtig. Macht corrumpeert en dat weet men in Bolivia heel goed. De grote sociale bewegingen, zoals de mijnwerkers, de cocalero’s of de buurtnetwerken uit El Alto of Oruro, kiezen ervoor om de president te steunen en een kans te geven, maar kondigen aan dat ze zijn beleid op de voet zullen volgen en vanuit een onafhankelijke positie kritiek zullen geven als het moet. Een keuze die de democratie alleen maar ten goede kan komen.
Evo Morales zal normaal gezien op 22 januari ingehuldigd worden als president, maar reist tevoren alvast nog even een hoop landen af om zich te verzekeren van voldoende internationale steun (met de argwanende hete adem van de VS in de nek) en gaat dus, naast een bezoek aan Europa, ook expliciet bij Hugo en Fidel op bezoek. Alhoewel hij (financiële) relaties met de VS wil behouden, sluit Evo Morales zich expliciet aan bij een anti-imperialistisch en anti-neoliberaal project. Creativiteit met politiek is zonder twijfel een vereiste voor Bolivia om de volgende jaren niet kopje onder te gaan in een oceaan van internationale belangen.

Buenos Aires, 7 december

Monday, January 2nd, 2006

balkon

Even Buenos Aires gesnoven tussen Bolivia en Bolivia.

bar