Archive for June, 2005

Et pour les françophones la même sauce…

Saturday, June 25th, 2005

oventic

Je me retrouve encore dans Oventic avec qqs autres pour surgarder l’infrastructure Zapatiste qui est jusqu’à maintenant complétement abandonnée, sauf l’hôpital pour les urgences. On n’a pas plus d’information, seulement que apparament Marcos fait savoir qu’ils ne sont pas en train de planifier une attaque militaire. Ca veut dire que le risque diminue beaucoup pour nous. Normalement, on ne doit plus craindre des vengeances possibles des groupes paramilitaires.
Aujourd’hui, je suis de nouveau à San Cristobal, je fais le lien entre notre groupe bien isolée et les organisations civiles á San Cristobal. Mais eux aussi se retrouvent dans le non-savoir. On glande dans le brouillard… Qu’est-ce que le EZLN est en train de planifier? En tous cas, le football avec Inter Milan va se faire, mais c’est pas pour demain et ils vont le faire avec ce qui reste de leur “dream team” :
“Ya se ve que no estábamos pensando en jugar fútbol. Bueno, no sólo. Porque algún día jugaremos contra el Intemazionale de Milano. Nosotros o lo que quede de nosotros.”
Voilá, bises des montagnes du sud-ouest de Mexique.

San Cristobal, 22 junio

Thursday, June 23rd, 2005

Dit is een nuttige dag. Ik ben langs verschillende organisaties gelopen en blijf hier nog een nacht, terwijl Emily met een hoop eten terugkeert naar Oventic. Want morgen om 10 uur is er een vergadering met alle civiele organisaties die hier in Chiapas werken. Daar ga ik naartoe en dan zullen we hopelijk weten of in Oventic blijven, nuttig is. Als het een initiatief wordt van een hoop mensen, wordt het al beter. Anders denk ik dat we ons beter ook terugtrekken.
Ondertussen heb ik ook alle brieven van de laatste dagen gelezen van het EZLN. Als je ze nog niet zag – dankzij internet weet je aan een computer in Europa sneller wat er in Chiapas gebeurt, dan zonder internet in het “Corazon Centrico de las Zapastistas delante el Mundo” -, grasduin dan eens hier en hier.
Morgen, na die vergadering, keer ik terug naar Oventic, met meer informatie voor de anderen die daar nog zitten en dan zullen we wel zien wat we kunnen doen.
Er is alvast hier en daar sprake om, afhankelijk van de situatie, over te schakelen op mobiele observatieploegen van een hoop mensen die snel ingezet kunnen worden. Maar dat vraagt allemaal een hoop coördinatie en de grote onbekende is natuurlijk de aard van het voorstel van het EZLN aan de basis… Gaat het over een concreet actievoorstel voor één van de komende dagen of gaat het eerder over een tijdrovend democratisch proces. Ik denk dat het niet alleen van belang is om de nationale politieke verhoudingen in het oog te houden, maar ook de interne evolutie van het EZLN. Een volledige wijziging van strategie kan ook een meer autoritaire marsrichting inslaan, onder invloed van interne en/of externe druk…

Oventic, 21 junio

Thursday, June 23rd, 2005

oventic1

Tegen de middag krijgen we kranten in handen, terwijl journalisten, en mensen die redenen hebben om zich voor journalisten uit te geven, af en op de berg klauteren op zoek naar informatie die er niet is. Ze kunnen alleen de volstrekte leegte fotograferen en de stilte beschrijven die zich in de mist nestelt die de ruimte tussen de lege berakken vult.

In de kranten staat “EZLN kondigt Alerta Roja af in geheel Chiapas”. Sub Marcos laat weten dat de vijf Caracoles en de autonome dorpen ontruimd zijn. Ook dat de civiele organisaties en de internationale waarnemers op eigen risico kunnen blijven. Niets nieuws.
En het begint te regenen, eindeloos, terwijl we op de radio nogmaals hetzelfde horen. Men vermeldt ook dat in er Oventic internationale aanwezigheid is, maar dat die ook niets wil lossen. Ze spreken over ons, maar wat zouden we kunnen lossen? Ons sterrenbeeld?
We gaan er voorlopig vanuit dat onze aanwezigheid zin heeft om een oogje te houden op de infrastructuur die door zoveel hoopvolle mensenhanden is opgebouwd.

Ondertussen wordt er een rollenverdeling gemaakt voor de taken. Hout halen, afwassen, het vuur brandend houden… behalve ik. Ik ben met unanimiteit benoemd tot “subcommandante de la Cocina” en dat is best, dan moet ik nooit afwassen. Tegen 16u serveer ik mijn tweede maaltijd. Bonen met ajuinen en de rest van de rijst van gisteren met flink wat chili. Ik denk dat ik morgen rijst zal maken met de rest van de bonen van vandaag. En daarna weer lekkere bonen met de resterende rijst. Misschien moeten we morgen maar eens een voedselexpeditie ondernemen.
Ik nestel mezelf in mijn hangmat en blaas wolkjes in de mist. Een paar weken geleden stelde Marcos nog een confrontatie voor tussen Inter Milaan en het “dream team” van de Zapatisten. Inter Milaan accepteerde. Marradonna zou bijvoorbeeld scheidsrechter zijn en Eduardo Galeano is gevraagd als commentator. Hier vindt je de briefwisseling. Loont de moeite.
Wist het EZLN toen al wat er te gebeuren stond? We kunnen alleen maar wachten tot die mist optrekt.

Met bakken valt het uit de hemel. Water, water en nog eens water. Het drupt, klettert, lekt, vormt watervallen, beekjes, overstroomt de weg en slingert zich tussen mijn oren, oorverdovend. Er ligt een oceaan tussen deze plaats en de wereld. We zwemmen een beetje rond tussen hangmat, vuur en kaartspel.
Antonio is zijn school kwijt en loopt mee in het rond en geeft wat Spaanse les die na een uur of twee een beetje te veel naar mijn goesting naar goedkope filosofie begint over te hellen. Vervaarlijkt preekt zijn baard allerhande theorieën van onder zijn hoed uit, maar verschillende mensen blijken toch geboeid aan zijn lippen te hangen.

Ik kan altijd nog naar de regen luisteren. En ik besluit om morgen naar San Cristobal terug te keren, om inkopen te doen voor ons allen en ondertussen te luisteren wat de muren van de stad zoal fluisteren.

Mikko, de Fin, houdt van houthakken, maar hij moet daar niet mee beginnen als ik mijn ogen sluit.

Van 4 tot 6 in de nacht (Zapatistische tijd, dat is altijd 1 uur vóór Vincente Fox) doe ik de wake. Volle maan, de hemel is opgeklaard en als ik naar de kliniek ga om een toilet te zoeken, merk ik dat er 4 silhouetten op het dak staan. Ook daar wordt gewaakt.

Oventic, 20 junio, Alerta Roja

Thursday, June 23rd, 2005

alerta ingang oventic

Na een hele nacht regen op een zinken dak en een kom fruit als ontbijt, heb ik de eer om me naar mijn eerste les Spaans te begeven. Antonio wacht me op en we maken kennis. Hij begint me vervolgens heel de toestand van de regio uit de doeken te doen. Hij spreekt over de complete militarisatie van de streek, over de vijf Caracoles, waaronder Oventic. Tot Oventic behoren 7 municipios en elke municipios is samengesteld uit vele communidades (telkens zo’n 5 tot 40 families tesamen). In elke municipios die zich Zapatistisch verklaart, wonen echter ook mensen die zich niet Zapatistisch verklaren, en omgekeerd zijn er ook nog een hoop mensen die in andere municipios wonen, die Zapatistisch zijn, maar in de minderheid. Hij vertelt me over de verschillende taalgroepen in Chiapas die allen, behalve de Zoques, behoren tot de Maya-talen : de Tzotzil, de Tetzal, de Tojolabal, de Cho’l, de Mames, de Lacandones en de Zapatecos. De Tzotzil en de Tetzal zijn de grootste groepen. De Lacandones zijn op sterven na uitgeroeid, er resten er nog zo’n 500. Op bijna honderd miljoen Mexicanen, zijn er bij benadering 10 miljoen Indigenas, en bijna 1 miljoen daarvan leeft in Chiapas. Hij vertelt me hoe ze door eeuwen onderdrukking hun collectieve structuren zagen oplossen in het bijna-niets, hoe ze tot op de dag van vandaag worden uitgemolken, vervolgt en onderdrukt.
Tot slot zag ik een video over de constructie van de Aguacalientes. Dat was de naam van de Caracoles tot voor kort, maar met de naam veranderde ook de hele organisatie van de Zapatistische beweging. Voor wat recente geschiedenis, raapleeg deze vertaling van een artikel van Sipaz door Matthias, die op zijn beurt een jaar later zelf een evaluatie van de Caracoles schrijft. In die video zag ik duizenden mensen, die elkaar soms niet verstaan (niet alle indigenas spreken Spaans), maar die een collectieve plaats opbouwen terwijl het Mexicaanse leger niet stopt met zogenaamde routinecontroles, dat wil zeggen, met tanks, helicopters en massa’s soldaten tot de tanden bewapend. De Indigenas staan ongewapend in hun weg en blijven voortwerken. Op 1 januari wordt de Aguacaliente ingehuldigd.

Antonio en de grijze Felipe, die er zich heeft bijgezet, kijken de video met mij uit, alhoewel ze die ongetwijfeld al honderd keer gezien hebben. Nu kijken ze naar mij. “Es muy impressionante”, zeg ik dan maar, en dat is het ook. Ze knikken tevreden. De eerste les is wat hun betreft geslaagd, maar er zal geen tweede volgen.

Tegen een uur of één komt men ons vertellen dat het middageten later komt. Ondertussen zien we dat een hoop kinderen en jongeren bepakt en bezakt de berg beklimmen in de richting van de weg. Gisteren was dat ook al het geval, maar niemand wou er iets over zeggen. Dan deelt men ons mee dat we verwacht worden in het auditorium, een enorme schuur, een grote collectieve plaats. Er zijn overigens geen grote individuele plaatsen te vinden bij de inheemse gemeenschappen. Volgens Antonio zijn de Indigenas er vast van overtuigd dat die slechte “ondas” (“vibes”) aantrekken. Compact wonen is ecologisch, maar daar moet het Westen nog een beetje op studeren.

Wij, de drie studenten, Felipe en Antonio, komen aan en worden al snel vervoegd door de mensen die in de kliniek werken en door een paar toevallige bezoekers. Kortom, iedereen in Oventic die niet opgenomen is in de Zapatistische structuren, maar die behoort tot “la sociedad civil”. Vervolgens komen twee mannen en twee vrouwen binnen en ze verzamelen ons rond een podium.

“Hermanos y hermanas, wij ontruimen Oventic, er is een “alerta roja” (rood alarm), we kunnen niet meer vertellen, alleen dat het EZLN voor de nationale bevrijding is. Wij sluiten alles, alles behalve een klein deel van de kliniek voor noodgevallen. Wij danken jullie voor jullie solidariteit, maar hier blijft niets achter. Bedankt, zijn er vragen?”
“Wat kunnen we doen? Is het nuttig om te blijven?”
“We kunnen niets zeggen, blijven kan, alleen de mensen van de kliniek blijven en voor de rest is er deze schuur, wie blijft?”
Een Zweed, een Fin, een Amerikaanse, een Spanjaard, een Mexicaanse, een Amerikaan, een Spaanse, Antonio (Mexicaan) en een Belg, ik dus.

observatie oventic

Oventic is op een halve dag ontruimd, we hadden het nauwelijks in de gaten. Alles is dicht en op elke deur plakt de boodschap “Cerrado por Alerta Roja”. Ja, enige revolutionnaire romantiek voor Europeanen, de mist hangt in de bergen, we zien geen hand voor onze ogen als een mistbank passeert en zoeken hout om ons op te warmen, leggen het eten dat ons rest tesamen en ik begin te koken terwijl anderen hangmatten bevestigen. We bereiden ons voor om hier een tijd te blijven, zonder veel informatie, maar als internationale observatoren.

junta alerta

alerta2

In de late avond bereikt ons het nieuws dat Subcommandante Marcos een brief schreef naar de gehele Zapatistische structuur, naar alle Caracoles (Oventic, La Garrucha, Roberto Barrios, La Realidad en Morelia) en op hun beurt naar de municipios, dat ze alles moeten achterlaten. ergens in Chiapas gaan ze zich verzamelen. Iedereen die zich Zapatistisch noemt, heel de “base de apoyo”. Er hangen geruchten in de lucht dat er niet meer gewacht mag worden, dat de politieke situatie in Zuid-Amerika uniek is en dat de Zapatisten deze kans niet mogen laten voorbijgaan. Wat dat wil zeggen, zullen we ongetwijfeld in de volgende dagen te weten komen.

Oventic, 19 junio

Thursday, June 23rd, 2005

weg oventic

“Botchil, Botchil!” Dat is het geluid dat je moet zoeken om in Oventic te geraken. Het dorp Botchil ligt nog wat verder en is de eindhalte van één van de vele collectivo’s (kleine busjes) die je overal rond kunnen brengen. Als je er tenminste tegen kunt om op kleine baantjes met haarspeldbochten razendsnel door de bergen te brommen. Als je als eerste in het busje komt te zitten, moet je een beetje geduld hebben. Je moet wachten tot het vol is en dat kan wel een uurtje duren. Maar ondertussen zie je de kleuren van de markt, de muren, de mensen en de bergen, en daar geraak je niet gauw op uitgekeken.
Na een uurtje rijden kom je in Oventic.
Ik was de enige die eruit moest. Aan de Entrada wacht een man me op. Twee of drie koppen kleiner, ik voel me hier geregeld een reus. “Passaporte por favor”. Ik geef het. Kijken. Wachten. Komt weer buiten. “Por que vienes?” “Por el centro de lenguas”. “Bien”. Binnen. Buiten. “Bien, tienes que hablar con la junta de bien gobierno”. Knikt. “Es por aca”. Wijst naar beneden de heuvel af.

Als ik de heuvel afwandel over de weg die in ’96 door de Zapatisten (dus door de handen van Indigenas uit de hele omtrek) is aangelegd, wandel ik langs een kliniek in zelfbeheer en langs alle tienda’s en collectieve plaatsen die dienen als het hart van de politieke, culturele en economische zelforganisatie van de Zapatisten in Los Altos. Tot ik voor de gesloten deur van de junta sta. Een man met een hoed en een rode doek voor z’n gezicht doet de deur open, ik zie alleen zijn ogen. Hij zegt me te wachten. Deur weer dicht. Weer open. Ik wil naar binnen gaan, maar hij houdt me tegen, wacht op één of ander signaal van binnen en gaat dan opzij. Een klein halfduister lokaaltje met een paar banken waarop wat mensen zitten. Ik krijg een lege plaats toegewezen. Aan een tafel zitten drie gemaskerde mannen. Op een bank ernaast twee gemaskerde vrouwen. Eén van de twee slaapt zichtbaar en de andere kijkt me even aan met een lodderoog en gaat dan op haar beurt verder met knikkebollen. Er wordt gepraat tot uiteindelijk de hele zaal opstaat en buitengaat. Ik zit alleen en leg in mijn beste Spaans uit dat ik kom om Spaans te leren in het talencentrum. Ze vragen mijn aanbevelingsbrief. Ok. Ze schrijven een nieuwe aanbevelingsbrief en houden de oude. De nieuwe heeft een stempel met “La Junta de Bien Gobierno, Corazon Centrico de los Zapatistas delante del Mundo”. Ze kijken me woordeloos aan en ik neem aan dat ik kan vertrekken.

Het talencentrum ligt nog verder naar beneden, in de put van de vallei. Daar wordt ik opgewacht door iemand van het lerarenkorps die me opnieuw mijn aanbevelingsbrief vraagt. Ik geef degene ik net kreeg. Hij verdwijnt en komt terug om te zeggen dat hij ook de oude wil zien. Tja… Gelukkig heb ik een copie. Een uurtje later zit ik op een houten plank waar ik kan slapen. Er zijn nog twee Amerikaansen. De lessen zullen de volgende dag beginnen. Dit kleine talencentrum dat Spaans en Tzotzil geeft, staat haar inkomsten af aan de Zapatistische school die ernaast ligt.

graffiti school

school oventic

Kinderen en jongeren van dorpen ver uit de omtrek kunnen hier zo op internaat komen. Hun eten en het salaris van de leraren wordt door de werking van het talencentrum vergoed.

We komen de avond door met boeken en gepraat. Een bar moet je bij de Zapatisten niet zoeken, alcohol is er ten strengste verboden.