Archive for June, 2005

Sexta Declaración de la Selva Lacandona (II)

Thursday, June 30th, 2005

kop zapatist

En de volgende dag, precies op hetzelfde tijdstip, volgt tekst nummer 2. Nu nog enkel hier in het Spaans. Er volgt een analyse van het kapitalisme of de neoliberale globalisering, hoe het werkt op globaal vlak en dan in Mexico.
En net zoals in de eerste tekst, gaat de verklaring verder in een taaltje dat recht uit een Indiaans dorp komt. Recht uit het hart en aan alle wereldbewoners. In het ISS, het “Indiaans-Straat-Spaans”, een soort esperanto, door iedereen te verstaan. Van een vertederende schoonheid, zo sober. De meeste ideologische analyses van het kapitalisme doen me snel gapen, zelfs al kan ik ze onderschrijven, maar dit is een juweeltje.

Om te weten welke strategie de Zapatisten gaan voorstellen, moeten we nog wachten. Ze hebben een zwak voor vervolgverhaaltjes blijkbaar, maar het is natuurlijk een mooie mediastunt.

Ik vul voorlopig mijn dagen met studeren en voor de rest kan ik alleen vertellen dat ik gisterennacht na wat biljart met open mond naar schaduwen heb gekeken, schaduwen die salsa dansten in een warmgeel licht. Had ik nog nooit gezien.

Sexta Declaración de la Selva Lacandona (I)

Wednesday, June 29th, 2005

nada par nosotros

Jullie slapen nu, het moet in België zowat 4 uur ‘s nachts zijn, maar hier is het 20 uur ‘s avonds en het eerste deel van de langverwachte tekst is net vrijgegeven. Hier kan je je Spaans oefenen. En hier je Engels. De tekst geeft een balans van 12 jaar Zapatisme met aan het einde de overweging dat het tijd is om van strategie te veranderen, dat er veel gewonnen, maar ook veel verloren kan worden. Dat het tijd is dat de Indigenas hun strijd voeren samen met vele andere groepen in Mexico…
En een paar uur later bestaat deze tekst zowaar ook al in het Nederlands!

Einde consulta EZLN

Tuesday, June 28th, 2005

Gisteren ben ik in het centrum van San Cristobal naar de film Romero gaan kijken, over de beroemde bisschop van El Salvador die begin jaren ’80 vermoord werd, omdat hij de kant koos van de armen. In de jaren die op deze moord volgden, lieten naar schatting nog eens 60.000 mensen het leven. Naar schatting, want velen zijn verdwenen zonder een spoor na te laten. Een beetje het scenario dat zich afspeelde in heel Centraal-Amerika.

En daarna natuurlijk een hele avond gediscussieerd over het EZLN, over een evolutie waar iedereen tot nog toe het raden naar heeft. Vanochtend kon ik wel een nieuw bericht lezen, ondertussen te vinden op duizenden plaatsen op het WereldWijdeWeb.

Het EZLN kondigt er aan dat haar interne consultatie ten einde is en dat het resultaat door 98% van de tienduizenden deelnemers onderschreven wordt. Hopen dat dit niet dezelfde demagogie is zoals onlangs in Belgenland, waar de overheid in alle stations affiches hing met de boodschap “7 Belgen op 10 zijn voor de Europese Constitutie”…

Hoedanook, het precieze “hoe en wat” zal de volgende dagen naar buiten komen door middel van 3 nieuwe berichten die samen de “Zesde Verklaring van de Lacandon Jungle” zullen vormen.

In de discussie van gisteren won de mogelijkheid dat het EZLN op termijn toch een politieke partij zou vormen overigens aan belang. De politieke strijd die ze tot op vandaag voerden voor de rechten van de inheemse volkeren, zit volledig in het slop, en hun politieke stellingnames zijn nog steeds ruimer en maken deel uit van een globale strijd tegen het neoliberalisme. Maar niettegenstaande hun uitmuntende zelforganisatie, gaat de uitverkoop van de natuurlijke rijkdommen in Chiapas aan de vele geïnteresseerde multinationals gewoon door. En dit op vraag en met de steun van de nationale overheid. Wat kan deze beweging op dit moment dan anders doen dan haar strijd ook op dat nationale vlak verheffen?

Het Mexicaanse leger heeft echter een dergelijke mobilisatie op de been gebracht in Chiapas dat een herneming van de opstand zelfmoord zou zijn. En een nationale opstand lijkt voorlopig onmogelijk en wordt tegengesproken door het EZLN zelf.

Ons besluit van gisteren : op korte termijn zullen de Zapatisten zich proberen te linken met zoveel mogelijk organisaties over heel Mexico, en op langere termijn wordt het vormen van een nationale partijpolitieke kracht steeds plausibeler. In één van hun verklaringen spreken ze overigens over het feit dat hun huidige evolutie door sommigen zal ervaren worden als een afscheid… Afwachten of onze gok klopt. Persoonlijk hoop ik echter dat ze nog iets anders gaan uitvinden…

Deze keuze zou ook willen zeggen dat na duizenden analyses van de “eerste postmoderne guerrilla”, deze guerrilla zichzelf verandert. Tot nu toe was het een organisatie die weigerde de klassieke partijpolitieke macht na te streven of weigert te strijden voor een staatsgreep, een organisatie die zich niet bezig houdt met propaganda voor één enkele ideologie, een beweging met een grote poëtische kracht en een blootvoets leger van houten stokken. Maar deze mensen zouden kunnen beslissen het roer radicaal om te gooien omdat de concrete resultaten (op de zelforganisatie en de inspirerende kracht na) uitblijven. Indien dit klopt, zullen er binnenkort duizenden academici over heel de wereld een hoop werk hebben om hun theorieën te herschrijven…

Wat het EZLN ook wil bereiken op nationaal vlak, het zal niet gemakkelijk zijn. Mexico is het directe buurland van de VS en de politieke banden zijn hechter dat met welk Latijns-Amerikaans land ook. Ook op economisch vlak : 80% van hun import komt uit de VS en 80% van hun export gaat naar de VS. Naar schatting 4 miljoen al dan niet illegale Mexicanen immigranten sturen elke week vanuit de VS hun zuurverdiende centjes op en vormen de tweede grootste inkomstenbron van het land. Op één stond de olie, op twee de migranten en op drie het toerisme… Maar onlangs wisselden 1 en 2 van plaats. Die 4 miljoen immigranten vormen voor de VS, bij elke piepkleine Mexicaanse stap tegen de neoliberale vrijhandelsakkoorden, dan ook een mooie chantage-gelegenheid.

Er rest nog een hele weg te gaan.

Daarnet ben ik in de buitenwijken van San Cristobal Cui gaan opzoeken. Cui maakt samen met een paar andere Mexicanen installaties voor drinkwatersystemen in Zapatistische dorpen. Hij heeft zo’n atelier waar je om iemand een hand te geven over het gereedschap moet stappen om dan tussen de rotzooi op een slapende hond te trappen. Ik zag het direct helemaal zitten en we spraken af dat we één van de volgende dagen samen zijn atelier gaan opkuisen en daarna gaan we in dat mooie atelier wachten op het einde van de hele alarmtoestand om vervolgens, na hernieuwde toestemming van de Junta’s, te gaan werken op verschillende plaatsen in Chiapas. Perfect. En om dat te vieren ga ik vanavond biljarten met Adolfo. Ik ga zelfs proberen te winnen.

Hij kan er ook niets van.

San Cristobal, 27 junio

Monday, June 27th, 2005

Ik heb besloten in San Cristobal te blijven. Hier weet ik tenminste van iets. Als er al iets te weten valt.

Ik hoor van verschillende kanten dat het resultaat van de interne consultatie voor deze week is. Er zijn mensen die al terug zijn aangekomen in hun dorpen, en andere berichten laten uitschijnen dat de consultatie zaterdag al gedaan was. En heel lang wachten met het kenbaar maken van het resultaat zou een vreemde mediastrategie zijn, terwijl het EZLN over het algemeen uitblinkt in communicatie. Er zijn mensen die zeggen dat ze een zesde Caracole gaan inhuldigen, vlak tegen de grens met de VS (dat zou natuurlijk een prachtig symbool zijn). Er is sprake van een nieuwe Zapatistische mars, er zijn geruchten dat het toch nog over een nieuwe opstand zou gaan, alhoewel de laatste berichten dat regelrecht tegenspraken, en er vallen tenslotte ook verhalen uit de lucht dat het EZLN een eigen partij wil lanceren, alhoewel niemand dat wil geloven. Dat zou regelrecht ingaan tegen alles wat het EZLN tot nu toe geweest is. Maar als het EZLN deze week niet met straffe koffie naar buiten komt, zullen ze in de ogen van vele wachtenden krediet verliezen. Ze spelen nu al met vuur… En het EZLN heeft zich nooit willen beperken tot de rechten van de Indigenas, wat een goede zaak is, maar in de praktijk steunt heel hun beweging vooral op de Indigenas…

Afwachten.

Tot nu toe steelt het EZLN nog steeds de harten. Als je hun teksten naast de politieke realiteit van Mexico legt, twijfel ik geen seconde, en als je hun woorden en daden op globaal niveau uitspeelt, wordt je geconfronteerd met een moedige naïviteit die in Europa nog geen drie dagen zou overleven. Ofwel één, twee, drie, verpletterd onder het gewicht van pragmatisme en een snuifje cynische apathie, ofwel zou men het “een interventie in de publieke ruimte” noemen. Een soort speciale kunst dus… Maar in Europa is natuurlijk ook geen jungle meer om je te verstoppen…

Ik hoop alleen maar dat het democratisch karakter van de Zapatistische beweging nu niet verloren gaat in de wil om zich snelsnel aan te sluiten bij de enorme politieke veranderingen die zich vandaag in Latijns-Amerika voordoen. Binnen de beweging woedt er ongetwijfeld een hevige discussie.

Voor de rest, in mijn kleine alledaagse leven van eten kopen en de afwas doen, staan in San Cristobal elke avond de straten blank. Tegen een uur of vier, vijf, begint het te regenen en dan stopt het niet meer. De rioleringen kunnen het overtollige water niet slikken en binnen de kortste keren waan je je in Venetië. Enfin, de huizen zijn een beetje lager, maar voor de rest… één voet op straat en je benen zijn kletsnat tot aan je dijen. Dus na een half uurtje trek je je daar niets meer van aan en laat je je gezapig verder doorweken. Daarenboven is het hier zelfs in de regen een kleurrijke bedoening, want de mensen gebruiken stukken plastic om zich tegen de regen te beschermen, en die fladderen in helle kleuren nerveus rond hun schouders en door de straten, terwijl de lucht eerder twijfelt tussen grijs en zwart.

Oventic, 26 junio

Monday, June 27th, 2005

oventic2

Een ping-pong balletje dat driftig heen en weer werd gespeeld tussen San Cristobal en Oventic door informatiekanalen die niets weten. Dat is in het kort mijn ervaring van de laatste dagen.

In Oventic heb ik een hele nacht gepokerd met Arturo, tot de hanen kraaiden. Een hele fijne kerel, maar hij kwam in Oventic toe in iets wat op een legeruitrusting leek. We hadden hem in ons enthousiasme bijna uitgeschakeld. Arturo en ik pokerden voor frijoles (de eeuwige bruine bonen). Een gevaarlijk spel, ik had bijna geen eten meer vandaag.

Arthuro is antropoloog en wilde de vluchtelingen van Polho bezoeken, vluchtelingen uit Zapatistische dorpen uit heel Chiapas, die zich gevestigd hebben niet ver van Oventic, op de vlucht voor het geweld van paramilitaire groeperingen. Ze leven met een 8000-tal op een plaats die oorspronkelijk bedoeld was voor 1000 mensen.

Maar Arthuro is gestrand in het “Alerta Roja” en doet sindsdien net hetzelfde als ik. Wachten.

In Chiapas lopen flink wat antropologen rond en Arturo vertelde me dat ze in Mexico-stad zeggen dat elk Indiaans gezin in Chiapas bestaat uit een man, een vrouw, wat kinderen, een hond en een antropoloog.

In Oventic gebeurt er niets, de hele nacht wordt er gepatrouilleerd door de “compañeros”, maar er valt niets te melden. Over het algemeen is het kalm in Chiapas, dat wil zeggen op het alledaagse geweld van leger en paramilitairen na. Geweld dat zich meestal afspeelt in afgelegen gemeenschappen.

Het leger maakte een paar bewegingen, maar ontkent bij monde van de regering dat ze iets groots gaan ondernemen. De regering liet enige dagen geleden weten dat ze cannabis-plantages aantroffen in Zapatistisch gebied, maar ze hebben later officieel moeten toegeven dat deze plaatsen buiten het Zapatistisch gebied lagen. Dus normaal gezien, blijft het kalm, tenminste tot het resultaat van de consultatie naar buiten komt.

In heel Chiapas zijn mensen door de golven van het alarm verrast, en er zit niets anders op dan wachten. Alle projecten die werken in Zapatistisch gebied, behalve de observatie (en zelfs die), liggen stil, en er is niets te doen. Voor mij een gelegenheid om meer te lezen en te praten over de regio. Zo kwam ik bijvoorbeeld net te weten dat er twee dagen geleden nog Zapatistische gemeenschappen waren die niets wisten van het alarm… en dus ook niet van de democratische en algehele interne consultatie… Ook dat de berichten van het EZLN enkel in het Spaans naar buiten komen, terwijl zovele mensen die enkel Tzotzil of Tetzal spreken, ook deel uitmaken van de beweging… Zonder hen zou er zelfs geen Zapatisme bestaan. Kortom, het is niet allemaal rozengeur en maneschijn. Het neusje van de zalm van de slechte berichten is dat de junta’s, dus het symbool van de politieke onafhankelijkheid van de zapatistische gemeenschappen, één dag voor het alarm van niets wisten. Dat zou willen zeggen dat de militaire tak van de beweging nog steeds alle touwtjes in handen heeft, de reorganisatie van de laatste jaren ten spijt.