Archive for the ‘bolivia’ Category

Subdelegado Zero is on the way…

Wednesday, January 4th, 2006

ezln

Mexico lijkt me ver weg. In september liet ik Chiapas achter me, maar vergeten is moeilijk. Zeker als de “Clown van Chiapas” weer op onnavolgbare wijze met een sinds lang aangekondigd nummertje uitpakt.

Terwijl Evo Morales via electorale weg een enorme overwinning behaalde en dezer dagen een mijnwerkershelm op het hoofd van Fidel Castro plaatst of samen met Hugo Chavez het hoofd buigt voor de tombe van Simon Bolivar, en terwijl miljoenen mensen uit sociale bewegingen in Zuid-Amerika verbaasd staan te kijken naar de enorme snelheid waarmee opeens een continentale bres wordt geslagen in een rechtse neoliberale politiek die de rijken steeds rijker liet worden ten koste van de miljoenen bewoners, moeten we nog afwachten of deze anti-neoliberale politiek haar beloften zal kunnen waarmaken. Landen waar de bewoners zichzelf niet organiseren in sociale bewegingen om de macht van onderop op te bouwen, blijven immers kwetsbaar voor politieke manipulaties door de politieke of economische elites. In die zin lijkt de situatie in Bolivia op lange termijn voor de politieke inspraakmogelijkheden van de bevolking een stuk veelbelovender dan bijvoorbeeld in Venezuela, waar links zich misschien wat al te onvoorwaardelijk aan de positie van Chavez heeft verbonden.

CCRI

In dit nieuwe Zuid-Amerikaanse politieke landschap komt Subdelegado Zero op de proppen. Een politieke parodie van het EZLN, met in de hoofdrol Subcommandante Marcos, in het land net ten zuiden van de VS, het Mexico dat alsnog geleid wordt door de neoliberale Vincente Fox. Maar het gaat verder dan humor alleen. “De Andere Campagne” neemt niet alleen de komende verkiezingen op de korrel, maar zal ook proberen gestalte te geven aan een zo breed mogelijke linkse tegenmacht. Marcos heeft hiervoor zijn trouw paard op stal gezet, heeft een helm over zijn bivakmuts getrokken, en is op een moto gekropen. Met een flinke knipoog naar de tocht die Che Guevara ooit ondernam, gaat “Subdelegado Zero” vanaf 1 januari 2006 proberen om woestijnen en bergketens te trotseren in de hoop om zoveel mogelijk mensen bewust te maken van het feit dat sociale bewegingen construeren belangrijker is dan eens om de zoveel tijd stemmen op een, al dan niet zogenaamd linkse, presidentskandidaat. De “Andere Campagne” is begonnen.

La Paz, onderbuik van de Andes

Wednesday, January 4th, 2006

Om een idee te krijgen van de indrukwekkende stad La Paz moet je naar El Alto gaan, de immense stad die zich op het gure en koude Altiplano naast en hoog boven La Paz uitstrekt. En daar in El Alto kan je letterlijk naar de rand van het Altiplano lopen.
de rand

Dan kijk je over die rand en je ziet een vallei tussen de sneeuwtoppen van de Andes, in dit geval een enorme kom gevuld met bakstenen en lawaai: La Paz.

la paz

En dan kun je voetje voor voetje aan je afdaling beginnen. Een afdaling waarin je in het begin evenveel honden als mensen tegenkomt en wat later bijna evenveel mensen als bakstenen.

la paz2

Een uurtje vallend slenteren tot je dichterbij het centrum terechtkomt om er te verdrinken in het verkeer. Maar in La Paz zijn de straten niet alleen verkeersaders zoals bij ons, maar ook permanente markten, eet- en drinkhuizen, politieke discussiefora en doolhoven van jewelste.

la paz3

Straten waar alles, maar dan ook alles, behalve misschien straaljagers en watervallen, verkocht wordt. Er is zelfs een heksenmarkt waar je opgezette padden kan kopen om je te verzekeren van succes en rijkdom. En in deze heksenketel van koopwaar gistte ook de verkiezingsgekte. Maar op de dag van de verkiezingen, 18 december, was zowel de verkoop als het gebruik van alcohol verboden als elke vorm van gemotoriseerd verkeer. Dat resulteerde in straten die veel rustiger waren dan normaal. Gezien de vele hoogteverschillen in La Paz zal 18 december door veel jongeren herinnerd worden als dé feestdag van het jaar. Met een skatebord haal je in La Paz flinke snelheden en breek je gegarandeerd een paar records of je nek.

skate

El Alto, Teatro Trono

Wednesday, January 4th, 2006

meisjes

In Ciudad Satelite, een wijk van de immense stad El Alto die uitkijkt over de vallei van La Paz, bevindt zich een vreemd gebouw dat helemaal is opgetrokken uit recuperatiematerialen van oude koloniale woningen. Het is de zetel van de Comunidad de Productores de Arte (Compa), waarin naast theater (Teatro Trono) ook aan klassiek ballet, rock, acrobatiek, pottenbakken en fotografie gedaan wordt. Het gebouw herbergt ook een onafhankelijke cinema. Daarenboven bezitten ze een “teatro camión”, een vrachtwagen die zichzelf kan openvouwen tot een mobiel podium waarmee ze het hele land kunnen doortrekken.
Het culturele leven en de mogelijkheden voor jongeren zijn eerder schraal in Bolivia. Zeker voor de jongeren van El Alto, de armenstad die op 4000 meter hoogte boven La Paz uittorent. Maar dit El Alto blijkt een broeikas te zijn voor nieuwe initiatieven. Naast de enorme organisatiekracht van de plaatselijke sociale bewegingen die in staat zijn om bij protesten het lager gelegen en rijkere La Paz volledig lam te leggen, wordt er hier ook koortsachtig gezocht naar een herbevestiging van de heel eigen identiteit van de oorspronkelijke bewoners van de Andes, de Aymara en de Quecha, die door de rijkere latino-bevolking van Bolivia al eeuwen worden geminacht. De indigenas konden tot voor kort misschien wel rijker worden, maar politieke of culturele inspraak was niet voor hen weggelegd. Net zoals in bijvoorbeeld Guatemala het geval is, mogen ze wel fleurig op toeristische folders paraderen om het culturele kapitaal van Bolivia te representeren voor toeristen op zoek naar exotisme, maar daar houdt het dan ook bij op.
Iván Nogales, één van de verantwoordelijken, stelt dat Compa kunst van de uitgeslotenen maakt om het cliche te doorbreken dat schoonheid en kunst een privilege zouden zijn van de hogere klassen. En af en toe eens goed lachen met de stompzinnige ijdelheid van de macht, kan aan jongeren ook een gezond politiek bewustzijn meegeven. Hieronder wordt het eeuwenoude sprookje “De kleren van de keizer” opnieuw gespeeld op een marktplein van El Alto. De ijdele keizer merkt dat hij naakt voor zijn onderdanen staat.

kleren van de keizer

Het theaterwerk van Compa wordt flink beïnvloed door de theorieën van de Braziliaan Augusto Boal die door theatertechnieken de uitgeslotenen en onderdrukten (boeren zonder land, daklozen, huisvrouwen) bewust wilde maken van hun eigen positie, waardoor ze ook de strijd tegen die positie kunnen aangaan. De bedoeling van dit “theater der bevrijding” is om oplossingen te zoeken voor psychologische en politieke problemen. De inwendige onderdrukking is immers doorgaans veel invloedrijker dan de externe. De slaaf maakt de meester tot meester door slaafs slaaf te blijven.

theater

Tupiza in verkiezingskoorts

Tuesday, January 3rd, 2006

tupiza

Net voor de verkiezingen van de 18de december sloofden alle partijen zich nog een laatste maal uit in het versieren van de massa. De roze vlaggen hieronder zijn van de neoliberale partij MNR en deze partij hoopte in Tupiza zoveel mogelijk harten te veroveren door een reusachtige tombola te organiseren waarbij iedereen een klein cadeau’tje winnen kon… Maar gelukkig wist de ex-cocalero en Aymara Evo Morales een tijd later een overweldigende overwinning te behalen in de recente verkiezingsgeschiedenis van Bolivia en tekende hij met de overwinning van de MAS (Movimiento Al Socialismo) tevens zijn naam in de geschiedenisboeken van heel Amerika als de eerste Indigena-president van het hele continent! De politieke evoluties in Latijns-Amerika volgen zich alvast razend snel op en ze zijn tot nu toe ronduit veelbelovend. De bloedige inmenging die de VS gedurende decennia’s uitoefende in de binnenlandse politiek van vele Latijns-Amerikaanse landen krijgt steeds meer stevige politieke tegenstanders. En ook het economische uitbuitingsproject onder de vlag van de Vrije Markt door reuzen als Europa en de VS in de landen van het zuiden, krijgt iets meer tegenstand in verschillende landen van Zuid-Amerika.

de roze partij

Sociale bewegingen uit heel Bolivia sprongen een gat in de lucht met de overwinning van Evo Morales en hopen op snelle veranderingen. Bolivia is echter een straatarm land zonder mogelijkheden om zich heel onafhankelijk op te stellen, dus de verwachtingen zijn dat Evo Morales gedwongen zal worden tot een eerder pragmatische koers. Langs de andere kant geeft de revival van links in bijna heel Zuid-Amerika zijn hervormingsplannen wel vleugels. Maar op economisch vlak spreekt zijn partij bijvoorbeeld niet eens van socialisme, maar van een “Andes-kapitalisme”. Een klassiek staatssocialisme zou hier inderdaad de familiale informele economie van de kaart kunnen vegen en ongeveer 8 Bolivianen van de 10 leven daarvan!
Vele Bolivianen kiezen ervoor om Evo en MAS te steunen zonder zich een partijkaart te kopen. Men is razend enthousiast, maar, na zovele presidenten, ook voorzichtig. Macht corrumpeert en dat weet men in Bolivia heel goed. De grote sociale bewegingen, zoals de mijnwerkers, de cocalero’s of de buurtnetwerken uit El Alto of Oruro, kiezen ervoor om de president te steunen en een kans te geven, maar kondigen aan dat ze zijn beleid op de voet zullen volgen en vanuit een onafhankelijke positie kritiek zullen geven als het moet. Een keuze die de democratie alleen maar ten goede kan komen.
Evo Morales zal normaal gezien op 22 januari ingehuldigd worden als president, maar reist tevoren alvast nog even een hoop landen af om zich te verzekeren van voldoende internationale steun (met de argwanende hete adem van de VS in de nek) en gaat dus, naast een bezoek aan Europa, ook expliciet bij Hugo en Fidel op bezoek. Alhoewel hij (financiële) relaties met de VS wil behouden, sluit Evo Morales zich expliciet aan bij een anti-imperialistisch en anti-neoliberaal project. Creativiteit met politiek is zonder twijfel een vereiste voor Bolivia om de volgende jaren niet kopje onder te gaan in een oceaan van internationale belangen.

Op weg naar Trinidad

Monday, December 5th, 2005

nummerdrie

De meest memorabele busrit die ik tot nu toe mocht meemaken. Ik had het geluk nog een van de laatste bussen te kunnen nemen van aan de grens, midden in het Amazonegebied, tussen Bolivia en Brazilië, tot aan Trinidad, de hoofdstad van de provincie Beni, Bolivia. Een van de laatste bussen, want het regenseizoen staat voor de deur. Vierenveertig uur heb ik onafgebroken op die bus gezeten. Vierenveertig uur met veel te lange benen in de hitte met de Sympathieke Braziliaan Die Driekwart Van Twee Zetels Innam. Alleen zat ik natuurlijk net op die tweede zetel. De weg was een grote modderpoel aan het worden en de bus slipte bij momenten meer dan hij reed. Vierenveertig uur waarin je eigenlijk geen oog dichtdoet. En dan, net voor het einde, moesten we per veerpont nog een rivier over. De derde al. En toen liep het fout. Een andere bus, eentje met vijf sterren, stak vast, vervolgens ook nog een loodzware vrachtwagen.

busvast

Binnen de korste keren stonden er honderden mensen geblokkeerd bij valavond, op het ultieme moment dat de muggen zich opperbest voelen. Acht uur gewacht en gestoken, tot in het midden van de nacht, als eindelijk onze bus kon oversteken. En dan viel de motor van de veerpont in panne. Nog twee uurtjes sleutelen. En toen stak onze bus over, en toen, voor ik het wist, zat die bus vol met mensen die daar nooit hadden gezeten, maar die ook naar huis wilden. En moest ik me erbij proppen. Als Sympatieke Belg Die Nog Niet Een Vierde Van Een Zetel Inneemt. En een uur later slippen, moesten we nog een rivier over, maar de veerman was er niet, en zonder veerman steek je met een bus geen snelstromende rivier over. Dus toen moesten we met honderddrieëndertig slapen in een bus van vijftig zitplaatsen. En toen ben ik gewoon in slaap gevallen met mijn hoofd ergens tussen twee buiken onder een elleboog. En een hele tijd later, tegen het ochtendlicht, vond iemand de veerman. Hallo veerman! Hoe gaat die? We moeten over.
En toen stak die veerman rustig een sigaret op en bracht ons over. ‘s Morgens, een uurtje later, waren we in Trinidad. En vandaag, twee dagen later, ben ik in Santa Cruz toegekomen en praatte ik gewassen en goed uitgerust over de komende verkiezingen van 18 december met een man die me de strijd uit de doeken deed tussen de neoliberale Tuto en de socialistisch-communistische ex-cocalero Evo Morales en die me tot slot zegt dat Paceña goed bier is, maar dat dat andere bier van Bolivia, Ducal, alleen maar goed is om je voeten mee te wassen. In Santa Cruz zijn de mensen over het algemeen heel erg tegen Evo Morales, en daarenboven af en toe openlijk racistisch ten opzichte van de bergbevolking. Meer hierover vind je hier op de website van Noticias.