Archive for the ‘mexico’ Category

Het EZLN gaat de boer op

Wednesday, September 21st, 2005

ze komen

We reden vrijdag uren over deze hobbelweg om voor het donker aan te komen in de caracol van La Garrucha. Wat op de valreep gelukt is, temidden van vele anderen. Het clandestien comité CCRI van het EZLN kwam van de andere kant. Die vrijdagavond werd in een overvolle schuur de agenda van de volgende dag overlopen en gevraagd of er aanvullingen waren. Dat was een proces van enkele uren, er waren meer dan 2000 aanwezigen.

tenten en kerk

Ook werd het voorstel van het EZLN openbaar gemaakt, hun voorstel over hun inbreng in La Otra Campaña. Hier kan je de hele openingsspeech in Engelse vertaling lezen. In concreto zal Marcos vanaf januari tot aan de verkiezingen het hele land doortrekken, dit vergezeld van zijn pijp en misschien zijn levensgezellin (als ze bestaat een ware primeur voor de roddelbladen, ze is tot nog toe door niemand gekend, maar ze zou Marianna heten en dat zou een codenaam kunnen zijn voor Gloria Muñoz, een ex-journaliste van La Jornada, tot daar de roddels) en enkele andere leden van het CCRI. In elke staat zullen ze een aantal dagen verblijven en de bewegingen bezoeken door dewelke ze uitgenodigd worden. De bedoeling is al reizende de andere campagne langzaam verder vorm te geven om de volgende verkiezingen en de drievuldigheid PRI-PAN-PRD zoveel mogelijk in discrediet te brengen. De manier waarop blijft echter nog in het ongewisse hangen. Dat moest en moet dus beslist worden in deze en volgende samenkomsten, maar het idee voor de toer door Mexico is alvast éénzijdig door het EZLN afgekondigd en dit stond niet ter discussie.

The zapatista delegation will begin where it began twelve years ago, one first of January, in San Cristóbal de Las Casas, the first of January of 2006.

The week of January 2 to January 8: Chiapas
From January 9 to January 15: Yucatán and Quintana Roo
From January 16 to January 22: Campeche and Tabasco
From January 23 to January 29: Veracruz
From January 30 to February 5: Oaxaca
From February 6 to February 12: Puebla
From February 13 to February 19: Tlaxcala
From February 20 to February 26: Hidalgo
From February 27 to March 5: Querétaro
From March 6 to March 12: Guanajuato and Aguascalientes
From March 13 to March 19: Jalisco
From March 20 to March 26: Nayarit and Colima
From March 27 to April 2: Michoacán
From April 3 to April 9: Guerrero
From April 10 to April 16: Morelos
From April 17 to April 23: Mexico State and the Federal District
From April 24 to April 30: Federal District and Mexico State
From the first of May to May 7: San Luis Potosí
From May 8 to May 14: Zacatecas
From May 15 to May 21: Nuevo León and Tamaulipas
From May 22 to May 28: Coahuila and Durango
From May 29 to June 4: Chihuahua and the first meeting with the chicano compañeros on the other side
From June 5 to June 11: Sinaloa and Sonora
From June 12 to June 18: Northern Baja California, Southern Baja California and the second meeting with Mexicans from the other side.

From June 19 to June 25: We are proposing that on Saturday, June 24, on the night of San Juan, a Plenary-Report be held in the Federal District and Mexico State.

On June 25, we will return to Chiapas, and we will wait for whatever happens.

ccri

En die reis ter promotie van de Andere Campagne zou weleens een stevige doorn in het oog van de macht kunnen worden. Nogmaals werd duidelijk gemaakt dat het gevaar voor een politieke moord op Marcos groot is in deze reisperiode en nogmaals werd gezegd dat de opvolger van Marcos ondertussen klaar staat. Dit werd allemaal gezegd door Comandante Moises, die een hulde bracht aan de in de eerste dagen van 1994 gestorven Subcomandante Pedro, die na Marcos de tweede in rang was. Deze Moises is de derde in rang, dus de kans is groot dat hij de opvolger van Marcos wordt.
Ze hebben een stevige hiërarchie, die Zapata’s…

ccri
foto Timo, indymedia Chiapas

De volgende dag werd punt voor punt besproken en iedereen had een maximum spreektijd van 5 minuten, wat soms tot hilarisch snel afgerammelde speeches leidde. Een consensus werd echter niet echt gezocht. Alle discussiepunten werden behandeld vanuit verschillende invalshoeken en door verschillende sprekers en de bedoeling is om deze discussies de volgende maanden verder te zetten. Vele sprekers en spreeksters spraken ook lustig naast de kwesties en soms leek het wel op een soort ervaringsgerichte inleiding op de eerste beginselen van basisdemocratie. Anderen sloegen gelukkig af en toe nagels op de kop.
Op indymedia Chiapas kan je nog steeds luisteren naar verschillende bijdragen en die werden dus live de wereld rondgezonden via dit kleine satelietje.

sateliet

De sprekers en spreeksters vertegenwoordigden de meest diverse groepen en kwamen uit heel Mexico. Eén of andere communistische partij vond het nodig om grote portretten van Marx, Engels, Lenin en Stalin aan de muur op te hangen. Hiertegen werd gereageerd, maar ze zijn blijven hangen. Dat stootte me stevig tegen de borst, en tegen de borst van velen, maar de tolerantiegraad is hier zeer hoog. Ofwel zijn de 20 miljoen doden van Stalin hier niet echt gekend…
In de discussie over wie wel en wie niet tot de campagne kan toetreden, namen verschillende libertaire groepen dan ook hiërarchische praktijken op de korrel en ze stelden voor om autoritaire groepen uit te sluiten. Marcos repliceerde hierop dat het EZLN dan ook uitgesloten zou zijn, omdat niemand beweren kan dat het EZLN geen hiërarchische organisatie is…

Hier lees je de laatste woorden van de vergadering, ook in Engelse vertaling. Hier wordt gezegd dat noch Marcos, noch het EZLN woordvoerders zullen zijn van de Andere Campagne, maar dat deze posities in consensus moeten beslist worden door iedereen die zich tot nog toe bij La Sexta aansloot.
Dat lijkt me echter pure retoriek, wie zou immers het woordvoerdersschap van Marcos willen of kunnen overnemen? En als hij zelf aan de kant zou willen stappen, zou het hem nu zeker niet in dank afgenomen worden.

mexman

Het zal heel interessant worden de volgende maanden, hier in Mexico. De dynamiek die nu werd opgestart is veelbelovend, en Marcos slaagt erin om rond zijn (groot) ego de meest diverse groepen en individuen te verenigen. Zonder hem zouden ze immers nooit rond een gezamelijke tafel gaan zitten.

Deze afhankelijkheid van het EZLN is ook het zwakke punt van dit nieuwe front, maar voorlopig blijft la Otra Campaña toch een dynamiek die vanuit de onderbuik van de samenleving gevormd wordt. La Otra Campaña wil ook geen zetels bemachtigen. En ook is de mogelijkheid tot inbreng en tot discussie heel groot. Tot nu toe dus een mooi politiek experiment van onderop. De vraag blijft echter hoever dit experiment kan gaan. En tot op welke hoogte de diversiteit van de aangesloten groepen getolereerd kan worden, zonder dat het één grote blubber wordt die intern zo verdeeld is dat het grotere geheel geen kracht meer heeft. Het lijkt er sterk op dat dit zal blijven afhangen van de poëtische leiderscapaciteiten van Marcos. Dus als hij voortijdig verdwijnt, zou dit alles ook wel eens als een kaartenhuisje in elkaar kunnen storten…

meisje

Dit meisje trok zich daar zondag allemaal niet echt veel van aan. Daar in haar achtertuintje, in La Garrucha.

Vervolg van “La Otra Campaña”

Thursday, September 15th, 2005

publiek
foto Timo, indymedia Chiapas

Vandaag is het de nationale feestdag in Mexico en de Mexicanen hangen hier meer vlaggen buiten dan de Belgen doen. Ik maak me klaar om morgen naar het vervolg van het overleg met het EZLN te gaan. “La Primera Sesión Plenaria de la Otra Campaña“. Vandaag en morgen wordt iedereen (waarschijnlijk zullen er een paar duizend mensen arriveren) verwacht in de Caracol La Garrucha. Het EZLN zal het idee voor het vervolg van de campagne voorstellen en daar zal dan over gediscussieerd worden met een maximum van 5 minuten spreektijd per persoon tot de algehele consensus erop volgt. Hier de uitnodiging. Ben benieuwd welke basisdemocratische methodes gebruikt zullen worden en/of wat voor een heksenketel het worden zal. Hieronder de belangrijkste punten die bediscussieerd zullen worden.

De la ratificación, ampliación o modificación de las características de la “otra campaña” propuestas en la Sexta Declaración: civil y pacífica; nacional; anticapitalista; de izquierda; con otra forma de hacer política; privilegiando el oído; reconociendo los límites de la acción propia y la necesidad de unirse a otras luchas; hacia un Programa Nacional de Lucha y una nueva constitución; conociendo las luchas y resistencias que se dan en todo el país, solidarizándose con ellas, apoyándolas y aprendiendo de ellas y con ellas; respetando a las organizaciones, grupos, colectivos e individu@s en sus modos de trabajo, toma de decisiones, demandas, estrategias y tácticas; buscando, siempre basándose en el respeto mutuo, enlazar luchas y organizaciones; conociendo y apoyando las luchas por la humanidad y contra el neoliberalismo que se dan en todo el mundo.

.- De quienes son convocados y quienes no. O sea quienes pueden entrarle y quienes no.

.- De la estructura organizativa de la “otra campaña”. Cómo nos vamos a organizar para la “otra campaña”, o sea, el lugar de cada quien y cada cual, y cómo nos relacionamos entre todos.

.- Del lugar especial de las diferencias en la “otra campaña”.- Indígenas, Mujeres, Otros amores y afectos (o sea que homosexuales, lesbianas, transexuales y cada quien su modo, y que luego se dice “libre preferencia u orientación sexual”, pero, según entendimos de lo que nos han explicado en la reuniones preparatorias, la cuestión no es sólo sexual), Jóven@s, Níñ@s, y Otr(a)s.

.- De la posición de la “otra campaña” frente a otros esfuerzos organizativos (Promotora, Frentote, Diálogos Nacionales).

.- De las tareas inmediatas.- de información, propaganda y difusión; artísticas y culturales; contra la represión; de solidaridad y apoyo; de estudio, análisis y discusión teóricas; de la discusión y debate sobre la situación nacional, las luchas y resistencias en nuestro país, la política institucional, la coyuntura electoral, las luchas en el mundo.

.- De lo que se nos haya pasado apuntar, agrupar o señalar como puntos para discutir y/o definirse.

vrouwen
foto Timo, indymedia Chiapas

De mensen van Promedios zijn hier ondertussen een reportage aan het maken over het hele gebeuren in Chiapas in opdracht van Telesur, het nieuwe Latijns-Amerikaanse kanaal dat een alternatievere berichtgeving wil verzorgen van en voor het Latijns-Amerikaanse continent. Een gloednieuwe samenwerking tussen Venezuela, Argentinia, Uruguay, Brazilia en Cuba op het vlak van communicatie, maar ondertussen al gedwarsboomd door de VS. Die hebben laten weten dat ze gepast zullen reageren bij de minste kritiek op hun regering en haar politiek. En Colombia heeft aangekondigd het signaal te zullen weren. Voor het ogenblik is Telesur nog enkel te bekijken in Venezuela, maar de plannen voor de toekomst bestrijken heel het continent van Patagonia tot het noorden van Mexico (en hoger).

En voor diegenen die zaterdag vanaf 17u Belgische tijd aan een computer kunnen zitten : het geluid van de gebeurtenissen in La Garrucha zal normaal gezien te volgen zijn via de site van Indymedia Chiapas. Radio, live uit Chiapas. De mensen van Indymedia en Comppa zijn nu ondertussen al een week in de weer met geluidsapparatuur, internet via satelietverbinding en nog andere rare truken om dat voor te bereiden, dus het zou best wel leuk zijn als er mensen luisteren.

Voor mij wordt het ineens een mooi afscheid van Chiapas. Ben ook net een week bedlegerig geweest met vijftal dagen flinke koorts. Dacht dat het dengué was, maar buurman dokter José zei van niet. Dus de diagnose was : “het is géén dengué”. Wat het wel was, is onduidelijk, maar ik ben er vanaf geraakt. En blij dat ik naar die ontmoeting kan. Want ergens volgende week, na het komende overleg, ga ik beginnen afzakken naar Honduras, Nicaragua en verderdoor naar Colombia. Dan ga ik, net als jullie, af en toe via internet opvolgen wat er zo nog in Chiapas en Mexico te gebeuren staat.

Son pocos, están locos. Reunion EZLN, 27-28 de agosto

Friday, September 2nd, 2005

slaapplaats

In het dorp San Miguel, sliep ik in dit huis op rozen, dromend van volgende dagen. De ontmoeting van het EZLN met artistieke en politieke collectieven en NGO’s uit heel Mexico. De derde samenkomst. En elke nieuwe vergadering stroomt er meer volk toe. Zo’n duizendtal mensen dit keer, vier keer meer dan twee weken geleden. De infrastructuur wordt elke keer groter. En ze zijn er perfect op voorbereid.

tent

Meer dan tweehonderd organisaties wilden praten, zichzelf voorstellen en opmerkingen geven over “la Sexta”. Er stond geen enkele limiet op de spreektijd. Zaterdag begon de dag om 9 uur en hij eindigde om 4 uur ‘s nachts. En zondag, iets menselijker, van 9 uur tot 17 uur.

Op 24 augustus waren er overigens de volgende aantallen die de Sexta onderschreven hadden :

48 organizaciones políticas de izquierda.
95 organizaciones indígenas.
135 organizaciones sociales.
287 ong´s, grupos, colectivos.
1079 individuos
286 en lo internacional.

publiek

In de openingsspeech merkte Marcos op : “Seguramente, los agentes que el gobierno, los empresarios y los partidos políticos han enviado para que les informen lo que aquí pase, después de oírnos a nosotros y después de oírlos a ustedes, escribirán en su reporte: “Falsa Alarma. Nada de qué preocuparse. Son pocos, están locos, y no se han dado cuenta de lo uno ni de lo otro. Fin del reporte.”

“Natuurlijk zullen de informanten van de regering, van de bedrijfsleiders en van de politieke partijen, hier naartoe gezonden, na ons en jullie te beluisteren, in hun rapport schrijven: “Vals Alarm. Niets om zich ongerust over te maken. Ze zijn met weinig, ze zijn compleet van lotje getikt, en ze hebben er daarenboven zelf geen weet van, niet van het éne en ook niet van het andere.” Einde van het rapport.”

insurgentes

Er was een lange inleiding van Subcommandante Marcos. Deze is helemaal uitgeschreven in het Spaans en te vinden op indymedia Chiapas. Met weerom een verhaaltje erbij, het verhaal van “Meneer Ik”, dat ook te beluisteren valt. Alsook werd de lijst van aanwezige organisaties afgelezen en daar leek geen einde aan te komen. Marcos merkte ook nog op dat de interventies niet beperkt waren tot het woord, maar dat ook muziek, dans, schilderkunst of andere kunsten welkom waren.

insurgentes2

En daarna was het de beurt aan de vele organisaties om hun woorden over het publiek uit te zaaien. Dikwijls heel interessant, maar om concrete voorstellen met betrekking tot “la Otra Campaña” te horen, moet je niet komen. Alles lijkt erop te wijzen dat vele organisaties een nieuw voorstel van het EZLN afwachten eind september. Ze beperkten zich doorgaans tot het voorstellen van zichzelf en van het zich solidair verklaren met “la Sexta”. Trouwens, het EZLN lijkt echt wel van plan te zijn te beginnen aan een lang avontuur van overleg, de kans zit erin dat ze in september alleen maar gaan aankondigen hoe ze de volgende maanden Mexico zullen doortrekken om te praten met al deze groeperingen. Een concreet campagne-voorstel is dan dus nog lang niet aan de orde.

Een paar chaotische en losse indrukken van de dagen.

Er waren vele studentenorganisaties aanwezig van de UNAM in Mexico-stad, en vele educatieve, artistieke en sociale collectieven uit heel Mexico. Het merendeel van de aanwezigen waren jongeren.
Ook anarchistische groepen waren aanwezig, met hier en daar heel fijne interventies van meer jongere collectieven, en hier en daar verschrikkelijk vervelende en langdradige analyses van mensen die de hele tijd praatten over het belang van communicatie, en die zolang praatten dat ze de tijd en de hoofden van andere afgevaardigden volpraatten.
Het begrip precariteit (niét de realiteit precariteit, die bestaat hier al lang) is vanuit Europa ondertussen Mexico binnengewaaid. Er waren een aantal jongeren die volledig het woordgebruik van de teksten van Euromayday te toon spreidden.
Er was een oude man die bijna niet te verstaan was. Met gebroken stem murmelde hij tot een aantal kinnen naar beneden vielen. Dan verhief hij zijn stem en krastte: “de zesde verklaring van de zapatisten is de laatste mogelijkheid, onze allerlaatste en ik hoop dat de zevende verklaring begint met de woorden “estamos ganando!” (we zijn aan’t winnen!)”.
Er waren woorden tegen industrialisatie en verstedelijking.
Er waren Mexicanen die uit Los Angeles overkwamen om te praten over het basiswerk dat ze doen in de “Estados Godidos” (de Vervloekte Staten, de Verrotte Staten, of nog iets anders, in elk geval vanalles behalve de Verenigde Staten), een basiswerk met jongeren rond muziek en rap om ze uit de gangs te houden.
Een vrije radio uit Mexico DF met als belangrijkste strijdpunt het vrij gebruik van cannabis.
Magonistische collectieven uit Oaxaca en Guerrero, en die Flores Magon was een belangrijk Mexicaans anarchist.
Muzikanten die concerten geven ten voordele van Zapatistische scholen.
Organisaties die aangesloten zijn bij Via Campesina, en die de groeten overbrachtten van een Koreaanse delegatie die op dit moment in Mexico rondtrekken (het was trouwens een Koreaanse boer, Mister Li, die zich uit protest tegen de WTO-onderhandelingen in Cancun levend verbrandde).
Vervolgens werden brieven voorgelezen van leden van het EPR (revolutionnaire groep in Guerrero) die in Guerrero in de gevangenis zitten.
Ook weer heel veel aandacht voor vrouwenrechten. Ook een groep van lesbische vrouwen, een netwerk dat vooral in de steden bestaat, maar die nu ook hun contacten beginnen te hebben in kleine dorpsgemeenschappen van Indigenas (waar lesbische vrouwen doorgaans volledig in hun bestaan ontkend of verdrukt worden).
Een rockzanger die in Tetzal en Totsil zong.
Een groep punkers die zichzelf voorstelden als vertegenwoordigers van de jarenlange straatcultuur van verzet in Guadalajara.
En een hoop collectieven zoals Enlace Civil of Frayba die al jaren hecht samenwerken met de Zapatistische gemeenschappen op vlak van educatie of gezondheidszorg.
Voor de rest ook theater, veel rapmuziek en ook andere poëzie.

rapper

Aan het einde van de twee lange dagen, na de laatste sprekers voor een flink uitgedund publiek (waarvan de dominante taal plots Italiaans bleek te zijn), volgden de voorlopig laatste woorden van Marcos. Een balans zat er niet meer in, maar die werd wat later gepubliceerd en kan je ondertussen ook vinden op Indymedia Chiapas. Een dankuwel en een tot ziens. En met een opstekende wind en hevige regenvlagen zocht iedereen zich een plaats in één of ander bestelwagentje voor een urenlange hobbeltocht.

Primero de Enero, waterwerken

Tuesday, August 30th, 2005

Primero de Enero, zo genoemd ter nagedachtenis van de Zapatistische opstand op 1 januari 1994, is een dorp van ongeveer 250 families op “tierra recuperada”. Opnieuw veroverde landbouwgrond, die ergens in de geschiedenis verdwaald was geraakt en die in de handen van slechts enkelen kwam te liggen. In dit gloednieuwe dorp werk ik met Manu aan een watersysteem. Hij werkt samen met Kiptik, een hele fijne Engelse solidariteitsgroep.

poort

De ingang is een lange weg met aan weerskanten een afdak met plaats voor telkens zo’n 150 runderen, dus 300 in totaal. Op twee na staan die er nu niet meer. Het was ooit de rijkdom van de ranchero die hier vroeger profiteerde van goedkope Indiaanse handenarbeid. Hij verdween, samen met zijn runderen, met de noorderzon. Aan het einde van de imposante weg overspant een grote boog de weg. Vroeger kon je hier lezen : “San Juan el Contento”, maar vandaag staat er “Municipio Autonomo Primero de Enero”. In heel Chiapas bezetten de Zapatisten duizenden hectares, tevoren van grootgrondbezitters. Op mijn vraag waarom ze in Primero de Enero deze finca binnenstormden en niet die ernaast, kreeg ik het antwoord: “We namen de grootsten, de anderen bewaren we voor later, als appeltjes voor de dorst”, waarna de compa’s elkaar lachend op de schouders slaan.

oprit

De mensen die er nu wonen, werkten vroeger voor een deel voor deze en naburige finceros, minimum 12 uur per dag voor een schamel overlevingsloon. Soms werden ze niet met geld, maar in natura, bijvoorbeeld met alcohol. Anderen komen van het hooggebergte waar de gronden schaars zijn. Massaal namen ze de gronden in, in 1994 en 1995. De regering betaalde het verlies van de finceros om de sociale vrede te bewaren, wetende dat een gewapende repressie op veel internationaal verzet zou stuiten.
De regering vond er later iets beters op, namelijk het overvloedig begieten van de hele regio met geld en projecten. Iets waar ze voor de opstand nooit aan gedacht hadden. Dit om de basis van de Zapatisten te verzwakken. Ze slaagden er zelfs in om in vele Zapatistische dorpen een wig te drijven. Omdat de armoede en het verzet zo zwaar is, is het niet verwonderlijk dat er families zwichtten voor dit “mooi aanbod”. En zo zijn er ook in Primero de Enero families die beschikken over huizen in steen, electriciteit en nog wat andere voordelen. Geld aannemen van de regering kan niet volgens de Zapatisten, omdat de onafhankelijkheid daarmee volledig verdwijnt. En dus leven deze mensen buiten de Zapatistische organisatie en gaan ze in het Zapatistische dorp Primero de Enero naar een school van de regering.

schoolbord

Een absurde situatie. Langs de ene kant de regeringsschool (op gerecupereerde grond!), langs de andere kant de rebelse school. De speelplaats ligt in het midden. En het basketbalveld is Zapatistisch.

basketveld

‘s Nachts bliksemschichten, soms zoveel dat je zou vergeten dat het nacht is, en wat compa’s die sigaretten vragen. Overdag om zeven uur ochtendmist en het werk dat start. Zo’n 200 compa’s verzamelen zich aan onze slaapplaats waar ook het werkmateriaal te vinden is. Behalve de machete en de houweel-hak (of hoe noem je zo’n ding), die worden altijd op rug of schouder gedragen.

man

De ploegen worden gevormd en vertrekken in alle richtingen om geulen te graven, buizen te leggen, beton te gieten. De mannen dragen zakken cement van 50 kg op hun rug, steile modderpaden op en af, met behulp van een koord dat rond hun voorhoofd spant. Niet iets om in je achtertuin proberen.

overbrugging

Het systeem is bijna af. Het water komt van een hogergelegen bron. Komt via twee kilometer buizen en drukonderbrekers in een grote tank terecht en vandaaruit gaat het verder omlaag en wordt het verdeeld over een aantal publieke kraantjes en een kraantje in ieder huis. Op 10 september wordt er groot feest gevierd om het systeem in te huldigen.

Eerst werd ik maar vreemd aangekeken, maar nadat ook ik wat zakken cement gedragen had, en vooral nadat ik aan een aantal compa’s met hand en tand probeerde uit te leggen welk verhaal ik aan het lezen was, brak het ijs. Vanaf je begint te vertellen, merk je hoe belangrijk verhalen hier zijn. Er zijn ook de moppen die ik nooit versta, er wordt de hele tijd gelachen. Ik grijns maar wat mee. En dan een hele hoop vragen. Welk land? Belgica. Wat groeit er daar? Patatten. Hoeveel uren op het vliegtuig? Twaalf. Hoe oud ben je? Negenentwintig. Ben je getrouwd? Nee. Kinderen? Ook nee. Krabben achter de oren. Welk land?

pijp

Ik mocht nog meemaken hoe er uit suikerriet suiker komt. Dat is met een machine met twee draaiende elementen waar het riet wordt tussen getrokken en die molen wordt aangedreven met een lange boomstam die wordt rondgedraaid door een paard langs de éne kant en de hele familie langs de andere kant. Want “anders wil het paard niet”. Het suikerrietvocht wordt opgevangen in emmers en die gaan allemaal samen in een grote kuip met een heet vuur eronder. Alle vocht wordt er urenlang uitgekookt tot de caramel overblijft. Die wordt dan in vormpjes gegoten die zijn uitgehakt in een lange boomstam. Twee dagen keihard werken voor 4 maanden suiker voor één familie.

Er wordt hier ongelofelijk veel suiker gegeten en gedronken. En dat was niet anders op de ceremonie voor de compa die vorige week stierf. Na een drietal uur drietalige (Tzeltal, Tojolabal en Spaans) toespraken, bijbelteksten, revolutionnaire liederen en een zonneslag op het nieuwe kerkhof (er zijn hier nog niet veel doden), gingen we naar het huis van de familie, alwaar we roodzwetend werden opgewacht door warm suikerwater, koffie genaamd, en liters, sloten, rivieren Coca-Cola. Het kost hun een fortuin, al die Cola voor zoveel mensen, maar het hoort er blijkbaar bij. Na een paar uur praten en drinken plakt je tong definitief tegen je verhemelte door de zoetigheid. Maar dan wordt er nog eten geserveerd en omdat de tafel te klein is, gaat dat om de beurt. Eerst twintig en de rest kijkt toe hoe er geslurpt wordt, dan nog eens twintig, en nog eens, en nog een keer, en nog, en nog. Er worden tranen gedeeld en verhalen verteld over de overledene, er wordt gelachen. Tot de nacht samen met de oogleden naar beneden valt en de hersenen op slaapstand gaan staan.

Een compa sterft…

Wednesday, August 17th, 2005

bergen in ochtend

De dag begon goed. Om 6 uur ‘s morgens zat ik in de pick-up naast Manuel en begonnen we aan de twee uur durende bergrit met bestemming Primero de Enero, een municipio dichtbij Ocosingo. We vertrokken om een aantal dagen de compa’s te helpen met het installeren van het systeem voor drinkbaar water dat Manu had uitgetekend. Afgezien van twee dode honden, midden op de weg, leek er geen vuiltje aan de lucht.

We discussieerden over de recente ontwikkelingen van het EZLN en de soms wat onhandige manoeuvres van Marcos met betrekking tot Lopez Obrador. Ook het feit dat het hele alerta roja toch wel een overdreven dramatische uitstraling gaf aan een eigenlijk redelijk normale evolutie binnen het EZLN. Er circuleren hier vele theorieën over het waarom van deze theatrale enscenering. Eén ervan blijft het trekken van de nationele en internationale media-aandacht, maar bij veel mensen is het in een verkeerd keelgat geschoten dat het EZLN een dergelijke strategie gebruikt om aandacht te trekken. Het gevaar is immers reëel dat niemand nog aandacht zal schenken aan een eventuele volgende alarmkreet, en dat misschien op een moment dat het wél echt nodig is.

Maar een andere theorie lijkt zeer plausibel. Het EZLN zit ondertussen al tien jaar in de Selva te dolen, zich te trainen, en zich ongetwijfeld dikwijls te vervelen. Ondertussen is er een nieuwe generatie gearriveerd, die een gevoelig betere educatie kreeg dankzij het autonome schoolsysteem dat de Zapatisten wisten op te starten. Een generatie die veel meer zelfvertrouwen en fierheid bezit dan de vorige, maar die in dezelfde schrijnende armoede leeft als tien jaar geleden. Een wraakroepende toestand en binnen het EZLN zijn, dat is algemeen geweten, vele voorstanders te vinden voor een hernieuwde gewapende opstand, alhoewel dit min of meer zou neerkomen op zelfmoord. Er zijn geruchten dat er een groep binnen het EZLN zich toch in dit avontuur wou storten, met alle gevolgen vandien voor de Indiaanse gemeenschappen. Een spiraal van geweld zou binnen de kortste keren Chiapas verteren met de zwakkeren, zoals altijd, aan de verliezende kant. Met het opstarten van een groots alerta roja, een enorme mediastrategie, het internationaal verklaren van de geweldloosheid en een groots plan voor een nationale campagne, konden Marcos en de zijnen deze plannen echter van binnenuit verhinderen. Tot daar de theorie, die voor de rest overigens geen enkele bewijskracht bezit.

Zo bolden we, met wild geworden woorden, tot in het dorp. En Manu vertelde me nog dat de man die het waterproject ter plaatse in goede banen leidt, in 1994 op 17 jarige leeftijd met zijn rebelse eenheid de poorten van de gevangenis nabij San Cristobal wist open te breken. Dat staat wel mooi op je curriculum, vonden we. “Nuttige ervaring : installeren van watersystemen, openbreken van gevangenispoorten.”

De compa’s hadden een geul van een kilometer klaar gegraven en waren al bezig om te buizen erin te leggen die van de watertank hogerop naar het dorp zullen lopen. Er worden 250 kranen voorzien, wat meer dan genoeg is voor de gemeenschap van vandaag, maar het aantal (en ook het nodige debiet van het water) is berekend op een aangroei van de populatie. We waren het ontbrekende materiaal aan het noteren om een nieuwe bestelling te plaatsen, als een jongen buiten adem kwam aangerend.

Het volgende moment zaten we opnieuw in de pick-up met alle compas achterin. Ik verstond er niets van, maar Manu murmelde iets van een accident. We doorkruisten een maïsveld en bananenplanten en kwamen toe bij een houten barak onttrokken aan het zicht. Vrouwen weenden er woordeloos en de mannen namen geslagen hun vuile pet af. Ik voelde me als een verloren staande, onhandig neergepote paal in een uitgestrekte woestijn. Alle ogen waren naar de grond gericht. We gingen uiteindelijk bedremmeld het huis binnen en een man van 32 jaar lag dood op een bank. Grauw. Zonet in elkaar gezakt op het veld. Oorzaak onbekend. De broer van de coördinator van het waterproject. De vertegenwoordiger van het dorp in de autonome junta de bien gobierno van Morelia.

Het werk werd opgeschort en Manu boodt telefoon en pick-up aan in een tranenveld. We reden wat later met twee compa’s naar Ocosingo om een doodskist te kopen. Ik moest denken aan dat goed boek dat ik onlangs las en dat de situatie en de geschiedenis in Chiapas heel treffend beschrijft. “De opstand van de gehangenen” van B. Traven. Een vrouw sterft er in een afgelegen dorp en haar man moet in San Cristobal gaan onderhandelen over de prijs van een doodskist die veel en veel te duur is.
De compa’s gingen nog praten met de priester van de parochie en wat later reden we terug met een goedkope blikken kist en vier gehuurde kandelaars. De broer haalde ooit mensen uit de cel de vrijheid binnen, maar ze uit de dood het leven binnenleiden, dat krijgt niemand voor elkaar. Hij weende de hele rit en ik zat heel de tijd maar kroppen door te slikken. De man laat daarenboven zijn vrouw met vier kinderen achter.

Het graf, een soort van kleine tombe, moest dadelijk gemetst worden. Lichamen kunnen hier niet lang bewaard worden. De werf van een huis werd stilgelegd, stenen in de pick-up geladen en weer reden we met de compa’s door de heuvels, zevenentachtig keren vastrijdend in de modder, richting kerkhof. En weer terug naar Ocosingo, cement kopen. Weer in de modder. Duwen. En weer terug. Niet genoeg water. Opnieuw modder. Op het einde van de dag waren we allemaal aangedikt tot bruine kleverige wezens en dan moest er nog vlees gekocht worden en groenten en coca-cola (jawel, altijd) voor een grote maaltijd met vrienden en familie. We werden hartelijk uitgenodigd, maar de nacht viel en de mist stak op en we moesten terug naar San Cristobal.

Een slingerende rit in de mist met gedachten die achterbleven in een kleine barak met een veel te vroeg gestorven man, bloemen, gulheid, armoede, verdriet en mensen met grote harten.